By Pozitivi Për herë të parë, pjesa më e madhe e kapacitetit të prodhimit të energjisë në Shqipëri nuk është më në duart e shtetit.
Të dhënat e fundit të sektorit energjetik tregojnë se kompanitë private kontrollojnë tashmë mbi gjysmën e kapacitetit të prodhimit të energjisë në vend, duke kaluar për herë të parë kompaninë shtetërore të energjisë.
Sipas një analize të publikuar nga portali rajonal Balkan Green Energy News, prodhuesit privatë zotërojnë rreth 51% të kapacitetit të instaluar të prodhimit të energjisë, ndërsa kompania shtetërore Korporata Elektroenergjetike Shqiptare (KESH) kontrollon rreth 48.6%.
Ky është një ndryshim i rëndësishëm në strukturën e sektorit energjetik shqiptar, i cili për shumë vite është dominuar nga hidrocentralet shtetërore.
Investimet e reja po ndryshojnë hartën energjetike
Rritja e rolit të sektorit privat lidhet kryesisht me investimet e reja në prodhimin e energjisë.
Vetëm gjatë vitit 2024, kapaciteti i instaluar në Shqipëri u rrit me 537 megavat, duke e çuar kapacitetin total të prodhimit në rreth 3.21 gigavat.
Një pjesë e konsiderueshme e kësaj rritjeje ka ardhur nga projektet e energjisë diellore, të cilat po shtohen me shpejtësi në vend.
Sot, energjia diellore përbën rreth 10% të kapacitetit të instaluar të prodhimit të energjisë në Shqipëri, ndërsa pjesa më e madhe e energjisë vazhdon të prodhohet nga hidrocentralet.
Në sektorin energjetik shqiptar operojnë edhe disa kompani të mëdha ndërkombëtare. Mes investitorëve më të rëndësishëm janë kompania norvegjeze Statkraft, kompania turke Ayen Enerji, kompania austriake Verbund dhe kompania franceze Voltalia, e cila ka zhvilluar parkun e madh diellor të Karavastasë.
Parqet diellore po shtohen në Shqipëri
Rritja e investimeve në sektorin privat lidhet edhe me zgjerimin e shpejtë të projekteve fotovoltaike.
Në vitet e fundit, sektori energjetik në Shqipëri ka tërhequr investime që llogariten në më shumë se 2 miliardë euro, përfshirë projekte me energji diellore, erë dhe hidroenergji.
Që nga viti 2018, autoritetet shqiptare kanë dhënë dhjetëra leje për parqe fotovoltaike, ndërsa dhjetëra projekte të tjera janë në proces planifikimi apo ndërtimi.
Një nga projektet më të mëdha është parku fotovoltaik i Karavastasë, me kapacitet 140 megavat dhe i ndërtuar në një sipërfaqe prej rreth 198 hektarësh, i konsideruar si një nga projektet më të mëdha të energjisë diellore në Ballkanin Perëndimor.
Projekte të tjera të mëdha janë planifikuar në Fier dhe në zona të tjera të vendit, ndërsa Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka marrë aplikime për projekte të reja me kapacitet qindra megavat.
Protesta dhe shqetësime në disa zona rurale
Megjithatë, rritja e shpejtë e këtyre projekteve ka sjellë edhe debate në disa komunitete rurale.
Në disa fshatra, banorët kanë ngritur protesta duke thënë se ndërtimi i parqeve diellore po zë sipërfaqe të mëdha toke që më parë përdorej për bujqësi.
“Ne jetojmë nga toka. Nëse ajo mbulohet me panele, çfarë do të mbetet për bujqësinë?”, është ankesa e banorëve në zonat ku është planifikuar ndërtimi i një parku fotovoltaik, sipas një reportazhi të publikuar nga media rajonale Balkan Insight.
Raporte të tjera mediatike theksojnë se miliona metra katrorë tokë, përfshirë tokë bujqësore dhe sipërfaqe pyjore, janë dhënë në ankande ose kontrata për ndërtimin e parqeve diellore, ndërsa sektori është bërë shumë tërheqës për investitorët.
Pse Shqipëria po investon në energjinë diellore
Shqipëria ka kushte shumë të favorshme për prodhimin e energjisë diellore.
Vendndodhja gjeografike dhe klima mesdhetare i japin vendit 2200 deri në 2800 orë diell në vit, duke e bërë një nga zonat me potencial të lartë për energjinë diellore në rajon.
Për më tepër, sistemi energjetik i Shqipërisë varet në më shumë se 90% nga hidrocentralet, gjë që e bën vendin shumë të ndjeshëm ndaj thatësirave dhe ndryshimeve klimatike.
Pikërisht për këtë arsye, energjia diellore shihet si një mënyrë për të diversifikuar prodhimin e energjisë dhe për të rritur sigurinë energjetike.
Debati për tokën dhe planifikimin
Ndërsa investimet në energjinë diellore konsiderohen të rëndësishme për tranzicionin energjetik, ekspertët theksojnë se zgjerimi i këtyre projekteve duhet të shoqërohet me planifikim më të kujdesshëm territorial.
Në Shqipëri është diskutuar edhe mundësia e zhvillimit të agro-solar, një model ku panelet vendosen në mënyrë që toka të mund të përdoret paralelisht edhe për bujqësi.
Ekspertët sugjerojnë gjithashtu që një pjesë e projekteve të fokusohen në:
- zona industriale të braktisura
- sipërfaqe jo-produktive
- instalime mbi çati ndërtesash.
Kjo do të ndihmonte që tranzicioni drejt energjisë së pastër të zhvillohej pa krijuar konflikt me përdorimin e tokës bujqësore.
Një sektor në transformim
Rritja e rolit të sektorit privat dhe shtimi i projekteve të energjisë së rinovueshme tregojnë se sektori energjetik shqiptar po kalon një fazë transformimi.
Megjithatë, ndërsa vendi përpiqet të rrisë prodhimin e energjisë së pastër dhe të tërheqë investime të reja, debati për përdorimin e tokës dhe për ndikimin në komunitetet lokale pritet të mbetet pjesë e diskutimit publik edhe në vitet në vijim.
© 2026, Pozitivi. All rights reserved.
Re Nato 
xhir jeta