Si ndryshuan ditët dhe vendet e pazarit në Shkodrën e vjetër…

Historia e pazarit të Shkodrës është e lidhur ngushtë me jetën ekonomike, fetare dhe shoqërore të qytetit. Në periudha të ndryshme, ditët dhe vendndodhja e tregut kanë ndryshuar disa herë, duke reflektuar rrethanat politike, ndikimin e institucioneve fetare dhe zhvillimet urbane të qytetit.

Këto të dhëna përshkruhen në veprën “Shkodra dhe Motet” të studiuesit shkodran Hamdi Bushati, një nga monografitë më të rëndësishme për historinë e qytetit.

Kur pazari zhvillohej të dielën

Sipas librit Shkodra dhe Motet, në kohën e sundimit osman pazari në Shkodër zhvillohej fillimisht ditën e diel. Kjo praktikë u kundërshtua nga kleri katolik dhe nga konsujt e huaj në qytet, të cilët ndërhynë pranë autoriteteve osmane. Arsyeja ishte e qartë: e diela ishte ditë feste dhe pushimi për të krishterët dhe zhvillimi i tregut në këtë ditë i pengonte besimtarët të ndiqnin rregullisht ceremonitë fetare.

Pas këtyre kërkesave, qeveria osmane vendosi që ditët e pazarit të ndryshonin. Që nga çereku i fundit i shekullit XIX, tregu filloi të zhvillohej ditën e mërkurë dhe të shtunë. Megjithatë, pazari i zarzavateve në qytet vazhdoi të mbahej edhe të dielën për një kohë të gjatë, deri në largimin e osmanëve nga Shkodra.

Ndryshimi i ditës së pazarit në kohën e Zogut

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm ndodhi në vitin 1927, kur Ahmet Zogu vizitoi Shkodrën. Gjatë një takimi me qytetarët në hotel “Kontinental” (sot hotel “Turizmi”), përfaqësuesit e klerit katolik paraqitën dy kërkesa. Njëra lidhej me çështje financiare të Argjipeshkvisë, ndërsa kërkesa tjetër ishte që pazari të mos zhvillohej më të dielën, por të zhvendosej në një ditë tjetër, në mënyrë që besimtarët të mund të merrnin pjesë rregullisht në meshë.

Zogu pranoi kërkesat dhe vendosi që dita e pazarit të bëhej e hëna. Ky rregull vazhdoi deri në periudhën e Çlirimit. Më pas, pushteti lokal vendosi ta rikthente sërish ditën e pazarit në të dielën.

Ku zhvillohej tregu i qytetit

Sipas përshkrimit të Hamdi Bushati në librin Shkodra dhe Motet, edhe vendi ku zhvillohej tregu i Shkodrës ka ndryshuar disa herë gjatë historisë.

Në periudhën osmane, pazari i zarzavateve zhvillohej në Sheshin e Dugajve të Reja, në zonën që sot njihet si sheshi “Jordan Misja”. Shitësit e barishteve, zarzavateve dhe frutave rreshtoheshin përgjatë rrugës në të dy anët, duke krijuar një treg të gjallë dhe karakteristik për jetën e qytetit.

Më vonë, tregu u zhvendos në Fushën Hasan Riza, e njohur edhe si “Fusha e Druve” ose “Fusha e Çelës”. Në këtë vend shiteshin jo vetëm produkte ushqimore, por edhe dru zjarri dhe qymyr, ndërsa tregu i sanës zhvillohej në sheshin pranë varrezave të Xhamisë së Begos.

Pas Çlirimit, me ndërtimin e Merkatos, pazari u vendos përfundimisht në lagjen Rus i Naltë, në Sheshin e Hotenve.

Fundi i pazarit të vjetër

Me krijimin e sektorit shtetëror në periudhën e pasluftës, sistemi tradicional i tregut të vjetër për shitblerje private filloi të humbiste rëndësinë. Gradualisht, pazari i madh i qytetit u transformua dhe mbeti aktiv kryesisht tregu i frutave, zarzavateve dhe produkteve të bylmetit.

Kështu, pazari i Shkodrës, që për shekuj kishte qenë një nga qendrat më të rëndësishme të jetës ekonomike dhe shoqërore të qytetit, ndryshoi formë me kalimin e kohës, por mbeti një pjesë e rëndësishme e kujtesës historike të Shkodrës.