Universi letrar i Ismail Kadare është një vepër madhore që përfshin gjini dhe lloje të ndryshme letrare. Korpusi i tij krijues është tashmë pjesë e letërsisë botërore, i botuar në rreth 45 gjuhë dhe me mbi 1.300 botime. Studimet mbi veprën e Kadaresë janë të panumërta dhe, së bashku, mund të formojnë një bibliotekë më vete.
Vasil S. Tole njihet për kërkimet dhe studimet e tij në fushën e muzikologjisë. Ai është autor i një numri të madh krijimesh muzikore, që nga gjinitë e mëdha deri te këngët moderne me motive popullore, si edhe publicist. Një kontribut i veçantë i tij është hartimi i dosjes së iso-polifonisë shqiptare, e cila u shpall nga UNESCO si Kryevepër e Trashëgimisë Gojore dhe Jomateriale të Njerëzimit.
Anatomia e përmbajtjes
Libri Kadare dhe muzika i Vasil S. Toles është përpjekja e parë dhe e guximshme për të shqyrtuar krijimtarinë e Kadaresë në raport me muzikën. Autori e shpreh qartë synimin e tij kur shkruan:
“Puna për të provuar një makrotekst muzikor te Kadareja do të jetë synimi ynë kryesor.”
(Vasil S. Tole, Kadare dhe muzika, Tiranë, 2019, f. 28.)
Në parathënien e librit, Prof. Dr. Agron F. Fico HC e vlerëson këtë studim si një qasje origjinale dhe sfiduese ndaj universit krijues të Kadaresë. (Pogradec, gusht 2019.)
Ismail Kadare (1936–2024)
Ismail Kadare (28 janar 1936 – 1 korrik 2024) ishte akademik, politikan dhe një ndër shkrimtarët më të mëdhenj bashkëkohorë shqiptarë. Ai u dallua kryesisht si prozator, por kontributi i tij shtrihet edhe në dramaturgji, poezi dhe përkthime.
Kadare nisi të shkruante që në moshë të re, fillimisht poezi, me të cilat u bë i njohur, e më pas iu përkushtua prozës, duke u shndërruar në prozatorin më të rëndësishëm shqiptar të kohës së tij. Veprat e tij janë përkthyer në rreth 45 gjuhë, duke e bërë përfaqësuesin më të njohur të letërsisë shqipe në botë.
Disa shënime për librin “Kadare dhe muzika”
Studiuesi Shaban Sinani, në një shënim për librin, shkruan:
“Kur kompozitori dhe etnomuzikologu Vasil S. Tole, me shumë mirësjellje e mirëbesim, më kërkoi t’i bëja një lexim të fundmë kritik veprës së tij Kadare dhe muzika, gjëja e parë që më shkoi në mendje ishte: sa lodhje e mund i duhet studiuesit të gjorë të gjejë dy a tri këndvështrime për të hedhur syrin e tij zbulues atje ku të tjerët nuk kanë vrojtuar ende, ose, më saktë, atje ku ende nuk i ka shkuar ndër mend askujt të hedhë sytë.”
Tiranë, 16 prill 2019
